In uitvoering

Werkzaamheden in De Brand

Vergroten leefgebied boomkikker en kamsalamander

In het kleinschalige agrarische landschap van De Brand (gemeenten Tilburg en Haaren), nemen amfibieën een belangrijke plaats in. In de laatste twintig jaar is vooral gewerkt aan het verbeteren van de leefomgeving van deze amfibieën, waaronder boomkikker en kamsalamander.

Ondanks de gestage groei van de populaties, merken we dat de amfibieën zich lastig van het ene naar het ander gebied kunnen verplaatsen. Oorzaak is het ontbreken van ecologische verbindingszones. Deze zones zijn er voor bedoeld dat dieren hun leefgebied kunnen uitbreiden. Het ondoordringbare bos van De Brand is een hindernis op weg naar het oostelijk deel van dit natuurgebied. (Andere voorbeelden van obstakels voor dieren zijn wegen, kanalen en bedrijventerreinen.)

Vanaf medio juli wordt in De Brand een verbinding gemaakt tussen het westelijke en oostelijke deel. Daarvoor wordt bos gekapt, zodat een opener structuur ontstaat. In één moeite door worden de bosranden ‘golvend’ gemaakt, wat tevens ten goede komt aan vlinders en kleine zoogdieren. Later in het jaar zullen nog enkele poelen worden gegraven.

Op langere termijn worden ook verbindingszones aangelegd naar verderaf gelegen gebieden, zoals het Brokkenbroek, Helvoirts Broek en de Leemputten.

De werkzaamheden worden mede mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage vanuit de provincie Noord-Brabant en het Europese programma SoLaBio (Soorten en Landschap als dragers van Biodiversiteit, www.solabio.org), waaraan in totaal 27 partners deelnemen uit 5 Vlaamse en 3 Nederlandse provincies. Het project heeft als hoofddoelstelling de toename van de biodiversiteit en het herstel van de waardevolle landschappen in de grensregio Vlaanderen-Nederland te stimuleren.


Voor meer informatie: Brabants Landschap, 0411-622775, info@brabantslandschap.nl 
 

'Herstel Beleven' van start!

Het venherstel-project 'Herstel Beleven' is vorige week van start gegaan. Veel natuur- en waterdoelen worden gerealiseerd. Zo wordt 85 hectare aan natuur ingericht, waarbij onder andere twee vennen worden hersteld. De grond die hierbij vrijkomt, wordt beschikbaar gesteld aan de landbouw.
Het 198 ha grote gebied van Brabants Landschap Beleven ligt op de grens tussen België en Nederland, ten Westen van Reusel. Eeuwenlang lagen hier uitgestrekte heidevelden met vennen en moerassen. Het gebied is door de jaren heen in een hoog tempo ontgonnen voor de landbouw. Wat vroeger een groot ven geweest moet zijn is nu een komvormige laagte, die wordt doorsneden door diepe watergangen. Deze laten het gebied ernstig verdrogen.
Met het venherstel van Beleven wordt ingezet op het herstel van een zo natuurlijk mogelijk duurzaam watersysteem waardoor de kansen voor de natuur worden verhoogd. Door het herstel van het natuurlijk watersysteem kan in het Beleven onder andere vochtig schraalland zich gaan ontwikkelen. Dit type natuur is zeldzaam in Nederland en aantrekkelijk voor planten en dieren.

Werkzaamheden
De werkzaamheden rondom de realisatie van het herstel Beleven worden aankomend jaar uitgevoerd. Van maart t/m augustus ligt het werk echter stil in verband met het broedvogelseizoen. De aankomende periode zal door graafwerkzaamheden het natuurlijk reliëf in het gebied terug worden gebracht. Zo kan het water in het gebied weer met de seizoenen mee fluctueren. Er kunnen verschillende typen natuur zich in het gebied gaan ontwikkelen; moerassen met rietkragen, open natte stukken met bloemrijke graslanden en gesloten randbeplantingen op de hogere droge delen. Deze verschillende typen natuur dragen bij aan een hoge natuurwaarde en zorgen voor een afwisselend landschap waarin de cultuurhistorische structuren goed zichtbaar zijn. Door de aanleg van een vogelkijkhut en het verbeteren van de bestaande zandpaden is het gebied, na de uitvoering, weer voor iedereen toegankelijk om van de natuur te genieten!

Goede samenwerking
Het project is totstandgekomen na een intensieve samenwerking de afgelopen jaren van Brabants Landschap met de agrariërs, Waterschap Den Dommel, Dienst Landelijk gebied, Gemeente Reusel-De Mierden en de Reconstructiecommissie Kempenland van de provincie.

De Vilt op de schop (02-02-2009)

De Vilt gaat tot eind 2010 op de schop om het bijzondere karakter van deze 10.000 jaar oude Maasmeander te herstellen. De werkzaamheden bestaan onder meer uit baggerwerk om de waterkwaliteit te verbeteren en maatregelen voor een natuurlijker peilbeheer in de graslanden. Zo worden er stuwen geplaatst, wordt de Oeffeltse Raam lokaal verdiept en worden duikers vervangen. Wilgen die te dicht bij en in het water groeien worden verwijderd en populieren maken plaats voor essen. Dit is nodig omdat de populieren via bladval zorgen voor een overdaad aan voedingsstoffen in het water. Op enkele percelen zal de voedselrijke toplaag worden afgeplagd. Ook zullen paddenschermen worden geplaatst en komt er een ecoduiker zodat kleine zoogdieren en amfibieën zich veilig kunnen verplaatsen.

De aankomende tijd staat het verwijderen van de populieren centraal en wordt de voedselrijke toplaag van een aantal weilanden verwijderd. De huidige bodem bevat veel fosfaat en nitraat en is daarmee te voedselrijk als natuurgrond in De Vilt. Om die reden wordt ter hoogte van De Grote Vilt ongeveer twintig centimeter van de toplaag afgegraven, en op de weilanden bij de Kleine Vilt zelfs ruim veertig centimeter. Ter plekke kan dan nat schraalgrasland ontstaan. Op de af te plaggen gronden krijgen planten als Blonde Zegge, Spaanse Ruiter en Gevlekte Orchis weer een kans. De weilanden zijn een ideale verblijfplaats voor onder meer de Watersnip en de Wulp.

Brabants Landschap werkt voor deze grootschalige opknapbeurt samen met Waterschap Aa en Maas en de gemeente Boxmeer.

Natte natuurparel Pompveld verder ingericht (17-09-2008)

De werkzaamheden ten behoeve van de inrichting van zo’n 20 hectare weiland in het noordoostelijk deel van het Pompveld, zijn eind augustus opgestart. De werkzaamheden bestaan uit het plaatsen van twee stuwen, het ontgraven van de bovengrond, het uitgraven van drie greppels en het maken van flauwe taluds aan bestaande sloten. Daarnaast wordt de Pompveldse Kade hersteld, een sloot gedempt, en meer oostelijk een nieuwe kavelsloot gegraven. Het wandelpad zal meer door het gebied worden geleid, waarbij men door het bos en over de herstelde Pompveldse Kade kan wandelen. Ook wordt er een picknickset geplaatst langs de route.

In 2000 is een eerste groot inrichtingsproject uitgevoerd om verdroging terug te dringen en de waterkwaliteit in het Pompveld te verbeteren. Er is een zuiveringsmoeras aangelegd en het water wordt via een zolang mogelijke weg door het reservaat gevoerd en met een sifon onder het kanaal doorgevoerd. Het kanaal is op twee plaatsen met dammen en lange duikers afgedicht, daar waar het meeste water weglekte. Ook zijn door het plaatsen van stuwen diverse peilvakken ingesteld, waarbij met name rond de eendenkooi een moeras is ontstaan en ten westen van de kooi een zogenaamd kwelvenster, waar mineraalrijk water aan het maaiveld kan komen en dotterbloemhooiland zich kan ontwikkelen.

Het deel dat nu wordt ingericht, had nog het lage polderpeil van de omgeving. Het inrichtingsplan is hier gebaseerd op eenvoud, waarbij de bestaande waarden van het Pompveld worden versterkt en uitgebouwd. Dit alles gericht op de Natura 2000-soorten kleine & grote modderkruiper, bittervoorn en de nog aanwezige en herstelbare cultuurhistorische waarden, zoals kaden en greppelstructuren. Het Pompveld is een van de weinige gebieden waar de historische verkaveling nog bewaard is gebleven.

Benodigde werkzaamheden
Door de aanleg van twee stuwen zal het peil beperkt, met ca. 30 cm omhoog worden gebracht, dit om de aanwezige kwel niet te veel te onderdrukken. Van twee hectare weiland zal de fosfaatrijke bovengrond circa 40 cm worden ontgraven. Hierdoor kan kwelwater, dat nu vooral in de sloten komt, ook aan het nieuwe maaiveld uittreden, zodat zich hier een dotterbloemhooiland kan ontwikkelen.

Aan de bestaande sloten worden flauwe taluds gemaakt en een drietal greppels worden uitgediept ten behoeve van een geschikt modderkruiperbiotoop.
Met de vrijkomende grond wordt de Pompveldse kade tussen de Pompveldse Steeg en de Bakse Kade weer hersteld. Deze is destijds door de ruilverkaveling verdwenen. Langs de Bakse Kade wordt een sloot gedempt en meer oostelijk een nieuwe kavelsloot gegraven.

Voor de wandelaar wordt het wandelpad, dat nu langs het Eendenveld loopt, meer door het gebied geleid, waarbij men door het bos en over de herstelde Pompveldse Kade kan wandelen. Tevens zal een picknickset worden geplaatst langs de route.
Begin oktober hoopt het Brabants Landschap de werkzaamheden afgerond te hebben.

Natuurgroep Gestel in actie! (13-03-2008)

Brabants Landschap wordt bij diverse werkzaamheden regelmatig een handje geholpen door o.a. natuurwerkgroepen.
Op de foto's zijn leden van Natuurgroep Gestel druk in de weer met het knotten op Sterrenbosch!

Beekherstel Baest - Spoordonk (14-12-2007)

Waterschap de Dommel als opdrachtgever is in samenwerking met Brabants Landschap in oktober begonnen met een project op landgoed Baest in het zuiden, tot de watermolen in Spoordonk als noordelijke grens.


(foto: Waterschap de Dommel)

Dit traject van de Beerze vormde een ontbrekende schakel in het natuurlijk functioneren van het beeksysteem.
Door het gefaseerd dempen van de gekanaliseerde Beerze, en gelijktijdig nieuwe meanders te graven creëren we een natuurlijker landschap. Dit is goed op de foto te zien.
Door de meanderende beek grotendeels in haar oorspronkelijke bedding terug te leggen, zal er een grote diversiteit aan plant- en diersoorten ontwikkelen, zowel in als langs de beek.

Vaste stuwen worden vervangen door vistrappen zodat het beektraject vispasseerbaar word.
Er komen nieuwe wandelroutes langs de beek, en voor de vogelaars zal er een vogelkijkscherm gemaakt worden vanwaar ook zicht is op een aan te leggen oeverzwaluwwand.
Ook landschappelijke elementen zoals houtwallen en poelen worden aangelegd.

Met de aanleg van diverse kades zal er bij veel waterafvoer tijdelijk een gedeelte onder water komen te staan, “het wordt tijdelijk geparkeerd”.
Wanneer het beekwater zakt, vloeit deze overstromingsvlakte geleidelijk leeg, zo wordt wateroverlast elders voorkomen.
Doordat de nieuwe beek langer wordt dan de oude gekanaliseerde, heeft deze ook een bergende functie. 
 

Project Drenk - Lokker (17-12-2007)

Terug naar het heden

Mensen die vaak in de Pannenhoef komen hebben het ongetwijfeld al opgemerkt; er wordt weer gegraven in de Pannenhoef. Na vele venherstelprojecten wordt er dit keer een beek verlegd in zijn oude bedding.
Door de Pannenhoef lopen twee belangrijke waterstromen, namelijk de Turfvaart en de Bijloop. De Turfvaart is in het verleden gegraven en gebruikt voor het vervoeren van turf die in deze omgeving gestoken werd. De gestoken turf werd over deze vaart vervoerd naar steden als Breda en Etten-Leur.



De Bijloop is een natuurlijke beek die door de eeuwen heen zijn weg door de Pannenhoef heeft gezocht. De Bijloop was ook een belangrijke watertoevoer voor het Lokkerven. In dit ven werd in het verleden gezwommen en men kon bootjes huren om er in rond te varen. Rond 1930 is, mede onder druk van de boeren in de omgeving en de pastoor van het dorp Sprundel, de Bijloop gekanaliseerd. Voor de boeren was het gunstig aangezien de landbouwgronden daardoor beter geschikt werden; de pastoor van Sprundel had hele andere redenenen. Hij vond de Lokker een “poel des verderfs” omdat er, weliswaar gescheiden, door heren én dames gezwommen werd. Door het kanaliseren van de Bijloop werden de landbouwgronden droger en liep het Lokkerven leeg.



Met het project 'Drenk-Lokker' wordt de Bijloop in zijn bedding van rond het jaar 1400 teruggelegd. De oude bedding is door middel van grondboringen opgezocht en zo in kaart gebracht. De nieuw gegraven Bijloop wordt ondieper dan de oude en zal weer een meanderende (kronkelende) beek zijn. Ook zal in het perceel De Drenk en het perceel aan de Oosteindseweg het beekdal hersteld worden. De teelaardelaag zal er voor een deel af worden gegraven. De Bijloop zal op die stukken bij hoog water uit zijn bedding kunnen treden.

Maar waarom graven in een natuurgebied? Was het niet goed?
Doordat de Bijloop weer kan meanderen en ondieper is kan het water minder snel het natuurgebied uit. Door water vast te houden kunnen zeldzame planten zich weer vestigen in de Pannenhoef. Ook is er op verschillende plekken weer mogelijkheid tot veen(turf)vorming. Door het project zal het water, dat zal worden vastgehouden, minder voedselrijk zijn dat het huidige. De Bijloop is losgekoppeld van landbouwwater, zodat er minder voedselrijk water het natuurgebied in stroomt. Het kwelwater krijgt daardoor meer invloed. Dit is ook weer gunstig voor zeldzame plantengroei die van nature in dit gebied voorkomt.



Als klap op de vuurpijl wordt het Lokkerven weer in ere hersteld. De Bijloop gaat weer door het ven stromen en het ven voorzien van voedselarm water. Eén ding zal echter niet terug keren: de bootjes en het zwemmen. Het Lokkerven is ingericht als reservaatsgebied en zal geheel overgelaten worden aan de natuur. Er zal nog wel gezwommen worden, maar alleen door dieren.