Terugslag

Op een werkochtend in de Griend van Bellemakers had één van de vrijwilligers een kar bij zich om het hout af te voeren. Om de volgeladen kar uit de griend naar de dijk te brengen had hij er een 1-assig trekkertje voorgezet. Hij startte dit trekkertje met behulp van een trekkoord aan de voorkant. Deze beproefde startmethode bracht me terug in mijn jeugd. 

Mijn vader of beter ‘Heit’, zoals ik hem levenslang heb aangesproken (geboren in Brabant maar opgevoed in de Friese taal, ben ik een soort Friese Brabander of Brabantse Fries), had vroeger meerdere gemotoriseerde hulpen in boomgaard en tuin die gestart moesten worden met een trekkoord. Je haakte zo'n koord met een knoop in een inkeping en wond het koord dan strak in enkele slagen om dit deel van het vliegwiel. Vervolgens was het de kunst om in één ruk aan het koord het vliegwiel zodanig in beweging te zetten dat de motor de beweging overnam en dus startte. Op bijzonder gunstige dagen lukte dat in één keer.

Meer gebruikelijk was dat Heit zich in het zweet werkte, telkens het koord weer om de as windend en steeds feller uithalend om de weerspannige motor in gang te zetten. Als kleine jongen hierbij staand zag ik de woede en drift in Heit opkomen. Mijn vraag 'of het niet goed lukte' was meer een laatste poging om een naderend onheil af te wenden, dan om een hopeloze situatie met humor of sarcasme te redden. Het toppunt van ellende was dat de motor dan ook nog wel eens terugsloeg, waarop Heit het apparaat helemaal vervloekte. De technische achtergrond van het 'terugslaan' is mij, ook na een uitgebreide zoektocht op het internet, niet duidelijk geworden. Zoveel weet ik wel dat de terugslag van de motor zodanig pijnlijk was dat het een keerpunt in het hele startritueel forceerde. Ofwel de woede balde zich bovenmatig samen in de pijnlijke start-arm zodat de volgende poging een draaiende motor opleverde of het apparaat werd onverrichter zake teruggereden in de schuur.

Het eerste 1-assige apparaat bij ons thuis was de spuittank-met-motor die mijn broer Michiel en ik met mankracht door de boomgaard trokken. De motor was bedoeld om druk te genereren voor het spuiten van gif. Heit bediende het spuitpistool dat via een lange slang de giftige rotzooi uit de tank tot bovenin de hoogstambomen spoot. Al snel werden we alledrie gehuld in nevel van gif. Bescherming? Gasmaskers? Nooit van gehoord. Van de middelen die werden gebruikt  herinner ik me het insectenverdelgingsmiddel Parathion, door Heit altijd Paratsion genoemd. Later kwam er naast het spuitapparaat nog een 1-assige motorfrees bij.

In de zomer van 1990 moest het net aangeplant éénjarig bosplantsoen in ons ‘eigen’ natuurgebied de Wijde Alm vrij van onkruid worden gemaakt. Ik haalde Heit over om zijn frees in te zetten voor de goede zaak van Altenatuur. Ik reed met een geleende aanhanger naar Genderen, wat voor mij een avontuur op zich was, laadde de 1-asser op de kar en Heit ging mee voor de vakkundige bediening. Ik herinner me dat het apparaat wel startte, maar zodanig woest op onkruid en grond insloeg dat ook de jonge boompjes niet konden ontkomen. Kortom, het was een reis voor niks geweest. Op 17 januari 2006 had Heit zijn allerlaatste terugslag. God hebbe zijn ziel.              

Jaap van Diggelen

Cookie policy

Brabants Landschap gebruikt cookies om bijvoorbeeld de website te verbeteren en te analyseren, voor social media en om ervoor te zorgen dat u relevante advertenties te zien krijgt. Als u meer wilt weten over deze cookies ga dan naar brabantslandschap.nl/cookie-policy. Bij akkoord op deze cookie policy geeft u Brabants Landschap toestemming voor het gebruik van optimale cookies op onze websites. Klik op “Instellingen aanpassen” om uw voorkeuren te wijzigen.

Cookies accepteren Instellingen aanpassen