Nieuws

De helft van het oppervlak van Nederland is in gebruik als landbouwgrond. Na de Verenigde Staten is Nederland de grootste exporteur van landbouwproducten ter wereld. En hoewel het aantal boerenbedrijven jaarlijks afneemt, stijgt de productiviteit. Dit is mogelijk gemaakt door schaalvergroting en mechanisering van de landbouw. Deze ontwikkeling heeft helaas nadelige gevolgen gehad voor milieu, biodiversiteit en gezondheid. Daarom wordt de maatschappelijke en politieke druk om de landbouw te hervormen steeds groter.

Niet alleen in Brabant is de urgentie voor verandering hoog, in heel Nederland en zelfs op Europese schaal wordt gewerkt aan een landbouwtransitie. Reden om Carlo Braat, coördinator landschapsbeheer bij Brabants Landschap te vragen naar zijn mening en motivatie in dit complexe verhaal. 

“Als boeren een goed rapport krijgen, verdienen ze ook een goede beloning.”

Brabants Bodem is een project in het Van Gogh Nationaal Park, waarin 11 partners samenwerken aan een verduurzaming van de landbouw in combinatie met een beter verdienmodel. Als onderdeel van Brabants Bodem is in 2020 gestart met het praktijkproject Brabantse Biodiversiteitsmonitor Melkveehouderij (BBM). In 2021 deden bijna 200 melkveebedrijven mee aan dit project. Hun prestaties op gebied van water, bodem, klimaat en biodiversiteit worden aan de hand van 13 kwaliteitsindicatoren (KPI’s) beoordeeld. Halen bedrijven hoge punten, dan staat daar een hogere waardering tegenover. Carlo Braat, coördinator landschapsbeheer bij Brabants Landschap, werkt vanaf de start van Brabants Bodem aan de uitvoering van het project.

Hoe ben jij bij Brabants Bodem betrokken geraakt?
“Onze voormalig directeur Jan Baan is mede-initiatiefnemer van Brabants Bodem. De gebiedsontwikkeling van het Van Gogh Nationaal Park richt zich op behoud en versterking van natuur en biodiversiteit, een mooie en gezonde leefomgeving, duurzame landbouw en versterking van het vestigingsklimaat. De landbouw is een belangrijke partner bij het bereiken van deze doelen. Je zult de bedrijven moeten meekrijgen in deze transitie. Stimuleren van goede ontwikkelingen is cruciaal om een transitie op gang te krijgen. Daarom willen we duurzaam ondernemerschap gaan belonen. Ik ben toen gevraagd om in het uitvoeringsteam Brabants Bodem zitting te nemen. Waarschijnlijk hebben ze mij uitgekozen omdat ik altijd wel geïnteresseerd ben in de verbreding van de landbouw en het zoeken naar verdienmodellen voor boeren. We kunnen wel steeds zeggen dat een boer van alles moet doen, maar dat gaat niet gebeuren als hij er niet passend voor betaald wordt. Natuurlijk kende ik ook al aardig wat mensen in dit wereldje en heb ik al veel gesprekken gevoerd met boeren. Maar sinds het project is er wel wat veranderd in die contacten. Met sommige mensen heb ik nu dagelijks contact en dat was voorheen eens per jaar.”

Waarom draagt de Brabantse Biodiversiteitsmonitor Melkveehouderij bij aan een verandering in de landbouw?
“De BBM is een geweldig instrument om boeren te helpen met een transitie. Een deelnemer krijgt elk jaar een soort rapport voor zijn prestaties. Als dat een goed rapport is, krijgt de deelnemer een hogere vergoeding. Daarom noem ik het ook een stimuleringsregeling. We hebben nu bijna 200 bedrijven die langs de BBM zijn gelegd. In deze monitor zijn 13 indicatoren uitgewerkt, onder andere op het gebied van klimaat, bodem, landschap, biodiversiteit, water en eiwit van eigen land. Voor elke indicator kunnen boeren punten halen. Hoe hoger de totaalscore, hoe hoger de beloning die ze krijgen. Hier zit dus een gezonde prikkel om een beter rapport te halen. Er ligt nu een voorstel om het aantal deelnemende bedrijven uit te breiden naar 400 bedrijven. Ik weet zeker dat we die extra 200 bedrijven snel gaan vinden. Toch zou de BBM veel meer een gezicht moeten krijgen. De BBM is nu nog onvoldoende bekend bij het brede publiek. Daarom is een communicatieplan gemaakt om de monitor meer aandacht te geven. Bekendheid genereren is nu eenmaal niet iets dat je bij mensen moet neerleggen die heel erg met de inhoud bezig zijn. Het ontbreekt hen vaak aan tijd om iets ook breder uit te dragen.”

In hoeverre denk je dat de BBM kan bijdragen aan meer boerenlandvogels?
“Ik denk dat de hoge cijfers uit de biodiversiteitsmonitor gaan bijdragen aan bijvoorbeeld hogere aantallen vlinders en een beter bodemleven. Maar wat betekent 5% groene dooradering op een bedrijf nou daadwerkelijk voor de biodiversiteit? Dat weten we nog niet. Die vraag gaan we daarom beantwoorden door in 2022 voor het eerst te gaan monitoren op de bedrijven. Mijn verwachting is dat bodem en insecten gaan profiteren en dat is uiteindelijk weer goed voor andere soorten, zoals zoogdieren en vogels. Maar we moeten ons wel realiseren dat op een melkveebedrijf in een coulisselandschap niet ineens veldleeuweriken gaan broeden. De vogelsoorten die bij een bepaald type landschap passen, zullen gaan profiteren van een hogere score op de BBM. Ik hoop dat een aantal vrijwilligers ons wil gaan helpen met de tellingen. Door dat te doen, maken ze inzichtelijk wat een bedrijf bijdraagt aan de biodiversiteit.”

Wat is jouw toekomstbeeld voor de biodiversiteitsmonitor?
“Ik ben er heilig van overtuigd dat je met het belonen van goede prestaties op de thema’s landschap, klimaat, bodem, biodiversiteit en water verandering brengt in de landbouw. Maar hoe dat precies moet, weet nog niemand. Daarom is het zo mooi dat wij aan het pionieren zijn. De rest van Nederland kijkt mee. We praten veel met verschillende mensen en organisaties, zoals FrieslandCampina en Rabobank. Dat komt omdat we met elkaar nog zoekende zijn naar een oplossing, maar ook omdat er wederzijds vertrouwen moet zijn om verder te komen.
Er zijn natuurlijk veel prestaties uit onze Biodiversiteitsmonitor die je als voorbijganger niet direct ziet. Maar die prestaties kunnen wel heel belangrijk zijn voor het klimaat en de kwaliteit van het oppervlakte- en grondwater. Als elke deelnemer 2.000 punten zou scoren (de maximale score is 2.500 punten), zou dat een enorme impact hebben op de natuur in Brabant. Ik zie Brabants Bodem nu als transitiegeld, maar er moet ook een beweging komen bij overheden en de markt. Uiteindelijk zou er een fatsoenlijke productwaardering voor natuurinclusieve boeren moeten komen. Dan pas is de transitie voltooid.”

Cookie policy

Brabants Landschap gebruikt cookies om bijvoorbeeld de website te verbeteren en te analyseren, voor social media en om ervoor te zorgen dat u relevante advertenties te zien krijgt. Als u meer wilt weten over deze cookies ga dan naar brabantslandschap.nl/cookie-policy. Bij akkoord op deze cookie policy geeft u Brabants Landschap toestemming voor het gebruik van optimale cookies op onze websites. Klik op “Instellingen aanpassen” om uw voorkeuren te wijzigen.

Cookies accepteren Instellingen aanpassen