Nr. 203 | Herfst 2019

Ons herfstnummer staat dit jaar in het teken van 'de tragiek van trage wegen in een snelle tijd', oftewel het Brabantse Zandpad. Ze zijn er in alle soorten en maten. Je hebt karrensporen, ontginningspaden, smokkelpaden, kerkpaden, jaagpaden en ga zo maar door. In deze editie gaan we verder in op deze 'linten in het landschap'.

Landbouw, weg, berm, flora

Lange tijd vermocht de mens zijn omgeving niet sterker te beïnvloeden dan, pak ‘m beet, edelhert of bever. De beïnvloeding van de vegetatie / plantenwereld kwam echter in een (stroom)versnelling toen de mens vanaf zo’n 12.000 jaar geleden evolueerde van rondzwervende jager-verzamelaar naar sedentaire landbouwer. Zeer geleidelijk kwamen akkers en graslanden in de plaats van natuurlijke biotopen. Maar er was meer. Landbouw bracht - primitieve - wegen met zich mee voor het onderlinge contact en de handel. Het voortdurend dichter worden van het wegennet bij de toename van het aantal nederzettingen had verstrekkende gevolgen voor de samenstelling van de flora. Wegen hebben namelijk bermen, overgangsstroken. Er zijn heel wat planten die zich daarin hebben gevestigd en daarlangs hebben verspreid.

Plantlore

De mens beschouwde de hele natuur als bezield en dus ook planten. We danken er de ‘plantfolklore’ of kortweg ‘plantlore’ aan: dat wat het ‘folk’ zegt over planten. Het is feitelijk een buiten de biologie gelegen kwestie of een plant een ziel heeft. In de geschiedenis is de vraag nu eens bevestigend, dan weer ontkennend of in het geheel niet beantwoord. In ieder geval zegt de vermenselijking en demonisering van planten meer over de mens zelf dan over planten. De mens projecteerde op hen niet alleen zijn goede en kwade kanten maar ook zijn lotswisselingen van geboorte tot dood. Planten waren voor de mens voordelig of nadelig, waren in het eerste geval geneeskrachtig en brachten in het tweede geval tijdverlies, ongemak, ziekte, waanzin of dood. (En natuurlijk waren er ook bij die hem indifferent waren, zodat ze ongebruikt bleven.) Het gold overwegend algemene planten, die dicht bij huis te vinden waren. Dat is nogal logisch voor een agrarische samenleving, boeren waren minder mobiel dan de stedelingen die wij nu zijn. De verste rand van de velden en akkers was hun horizon. Hun verstandhouding met het bovennatuurlijke beperkte zich tot het kleine aantal gewassen uit hun directe omgeving. Daardoor komt het dat veel planten al een lange reputatie genieten. Zij woonden bij de mensen, volgden de lotgevallen van de bodem, schikten zich naar akkergebruik en veestapel.

Lekker eropuit in de herfst? Dat kan, met de nieuwe wandelroute ' Struin eens door het puin'. Download de route hier.

Cookie policy

Brabants Landschap gebruikt cookies om bijvoorbeeld de website te verbeteren en te analyseren, voor social media en om ervoor te zorgen dat u relevante advertenties te zien krijgt. Als u meer wilt weten over deze cookies ga dan naar brabantslandschap.nl/cookie-policy. Bij akkoord op deze cookie policy geeft u Brabants Landschap toestemming voor het gebruik van optimale cookies op onze websites. Klik op “Instellingen aanpassen” om uw voorkeuren te wijzigen.

Cookies accepteren Instellingen aanpassen