Dommeldal uit de Verf
Het beekdal van de Kleine Dommel en de Dommel tussen de A67 (Geldrop) in het zuiden en de Planetenlaan (Son en Breugel) in het noorden, is een prachtig gebied waar natuur, recreatie en cultuurhistorie samenkomen. Het ligt midden in de stedelijke omgeving van Eindhoven en omliggende dorpen. Toch is het relatief onbekend en om de kwaliteit te versterken moet er nog veel natuur worden toegevoegd. Brabants landschap heeft het initiatief genomen om de natuurdoelstellingen in dit gebied te realiseren.
Natuurontwikkeling in stedelijke omgeving
Deze nieuwe natuurontwikkeling voert Brabants Landschap niet alleen uit. Naast Brabants Landschap hebben Staatsbosbeheer, Waterschap De Dommel en de gemeenten Nuenen, Eindhoven, Son en Breugel en Geldrop-Mierlo de handen ineen geslagen om deze natuurontwikkeling te realiseren.
Natuurnetwerk Brabant
Het Natuurnetwerk Brabant is door de provincie vastgesteld. Het doel is om bestaande natuurgebieden met elkaar te verbinden door tussenliggende landbouwgronden in te richten en te beheren als natuur. Zo kan een robuuster, beter functionerend natuurnetwerk tot stand komen. Een aantal jaren geleden heette dit de Ecologische Hoofdstructuur. De begrenzing van het Natuurnetwerk Brabant kunt u vinden op de kaart op de site van de provincie Noord Brabant (Natuurnetwerk Brabant (planologische bescherming)).
Natuur biedt zekerheid voor de toekomst
Nieuwe verbindingen verbeteren de leefomstandigheden van planten en dieren. Zo kunnen dieren zich gemakkelijker verplaatsen om voedsel en soortgenoten te vinden. Tevens is de natuur beter bestand tegen invloeden van buiten. Maar het Natuurnetwerk Brabant komt niet alleen de natuur ten goede. Het gebied wordt ook toegankelijk voor mensen om te ontspannen en te genieten van de omgeving.
Cultuurhistorie wordt zichtbaar
Het beekdal kent op veel plaatsen een kleinschalige verkavelingsstructuur die zoveel mogelijk behouden en hersteld wordt. Er wordt ook aandacht gegeven aan de watermolens in het gebied. Binnen het project wordt bij een aantal watermolens het oorspronkelijke watermolenlandschap terug gebracht.
Waterberging en klimaat
In combinatie met natuur dragen de gronden in het beekdal ook bij aan de opvang van water en het voorkomen van hittestress. Juist in de stedelijke omgeving van de Kleine Dommel en de Dommel is deze bijdrage erg belangrijk.
Wilt u ook bijdragen?
Het projectgebied van Dommeldal uit de Verf strekt zich uit van de A67 bij Geldrop tot de Planetenlaan in Son en Breugel.
Kaart van het projectgebiedKaart van de deelgebieden
- Natuur kan een onderdeel zijn binnen de agrarische bedrijfsvoering
Agrariërs met gronden in het Natuurnetwerk Brabant, of direct daaraan grenzend, kunnen de natuur- en landschapsontwikkeling opnemen in hun bedrijfsvoering. Hierover gaan wij graag met u in gesprek. Er zijn diverse subsidiemogelijkheden voorhanden. - Particuliere grondeigenaren: grond verkopen of zelf natuur ontwikkelen?
Waar natuur nog niet gerealiseerd is, kunnen gemeenten of natuurbeheerorganisaties gronden aankopen. Maar particuliere grondeigenaren kunnen ook zelf natuur ontwikkelen. Hiervoor zijn diverse mogelijkheden via het Groenontwikkelfonds Brabant.
Wilt u meer weten over de mogelijkheden om bij te dragen aan het realiseren van het natuurnetwerk? Neem dan contact op met Steven Haarbosch, 06-21223247, steven@orbis.nl. Of met Dirk Meijs, 06-20038155, dirk@meijsrt.nl
Nieuwsbrief
Blijf op de hoogte van het nieuws in dit deel van het Dommeldal.
Aanmelden voor de nieuwsbrief
Archief nieuwsbrieven
Nieuwsbrief oktober 2022
Vragen? Neem contact op
Groene snelweg Dommeldal
-
© Gemeente Son en Breugel
IJsvogel
-
© Marijn Heuts
Nuenens Broek
-
© Huub Smeding
Oproepje!
Heeft u het perfecte plaatje?
Het Dommeldal tussen Geldrop en Son en Breugel is op heel veel plekken een plaatje. Heeft u daar mooie foto’s van en laat u anderen daar graag van mee genieten? Stuur uw foto’s naar ons op! Het maakt niet uit of deze gemaakt zijn met een professionele camera of een telefoon.
We laten een selectie van de foto’s graag zien via de komende nieuwsbrieven (die een paar keer per jaar verschijnen) of gebruiken ze ter illustratie op onze website of in andere communicatie-uitingen over dit project. De naam van de fotograaf wordt waar mogelijk vermeld.
Stuur uw foto op!
Insturen mag via e-mail naar Dianne Renders (d.renders@brabantslandschap.nl). Of gebruik een veilige bestandsoverdrachtdienst zoals SwissTransfer. De foto’s worden voornamelijk online gebruikt. Liggende foto’s hebben de voorkeur, 2000-2500 pixels breed, maximaal 1 MB groot.
Vermeld bij de foto’s duidelijk de locatie van de opname en eventueel de soortnaam van planten of dieren. Een datum of jaartal erbij is ook fijn! Bekijk hier waar het projectgebied precies ligt.
Voorwaarden bij het insturen van foto’s naar Dommeldal uit de Verf
Als u foto’s instuurt, stemt u in dat deze in de beeldbank van Brabants Landschap worden opgenomen. De foto’s kunnen op diverse manieren gebruikt worden. In eerste instantie voor het project Dommeldal uit de Verf, maar gebruik buiten dit project is niet uitgesloten. De naam van de fotograaf wordt waar mogelijk vermeld. U wordt niet betaald voor het gebruik van de foto’s. Wij delen uw foto niet met derden buiten de projectgroep van Dommeldal uit de Verf. Wanneer we een foto voor print willen gebruiken, nemen we contact met u op of u de foto in hoge resolutie beschikbaar heeft. In dat geval kunnen we eventueel andere afspraken met u maken over het gebruik van de foto.
Nieuwsbrief Dommeldal uit de Verf
Wilt u op de hoogte blijven van ontwikkelingen binnen het project Dommeldal? Meld u dan aan voor onze nieuwsbrief.
Partners
Veelgestelde vragen
Urkhovense Zeggen (Dommeldal uit de Verf)
Wat is het doel van het project Dommeldal uit de Verf?
Het doel van het project is samen te vatten als "een toekomstbestendig beekdal", waarin dit de belangrijkste punten zijn:
- Het met elkaar verbinden van bestaande natuurgebieden (Natuurnetwerk Brabant)
- De cultuurhistorie (weer) zichtbaar maken
- Bijdragen aan het opvangen van water en voorkomen van hittestress
- Het gebied op een passende manier toegankelijk maken voor mensen
Lees hier meer over het project.
Hoe kun je borgen dat de plannen van nu, ook over 20 jaar nog steeds worden nageleefd, en de natuur beschermd blijft?
Het project Dommeldal uit de Verf is gericht op realisatie en het herstel van Natuur Netwerk Brabant (NNB) en Natte Natuur Parels (NNP). De maatregelen worden met name uitgevoerd binnen het NNB. De gemeenten hebben regels in de Omgevingsplannen en de Provincie heeft regels in de Omgevingsverordening die ervoor moeten zorgen dat net NNB wordt beschermd. Mochten er om wat voor reden dan ook toch een aantasting van het Natuurnetwerk plaatsvinden dan gaat dat gepaard met een strenge belangenafweging. Indien het maatschappelijk belang dusdanig groot is, is er een compensatieverplichting.
Wordt het gebied natter en is er in een onderzoek aangetoond wat de hydrologische effecten van de maatregelen zijn?
Het project Dommeldal uit de Verf richt zich op de realisatie en het herstel van Natuur Netwerk Brabant (NNB) en Natte Natuur Parels (NNP). Dit doen we door meer natuur te realiseren, deze natuur te versterken en te vernatten. We nemen daarbij vooral hydrologische maatregelen binnen het NNB, zoals het dempen van sloten en greppels in het natuurgebied.
In het Dommeldal liggen de natuurgebieden veel lager dan de omliggende woonwijken. Zo is het hoogteverschil in de buurt van Geldrop bijna 2 meter tussen de natuurgebieden en de omliggende woonwijken. De maatregelen om het gebied te vernatten, hebben vooral heel lokaal effect op de grondwaterstand. De grondwaterstand stijgt het meeste binnen het natuurgebied. Niet in de hoger gelegen woonwijken.
Toch blijken deze maatregelen niet altijd voldoende voor het herstellen van de natuur. Daarom onderzoeken we ook maatregelen die meer effect hebben. Het gaat dan vooral over maatregelen aan de grotere beken en sloten die mogelijk effect hebben op het gebied buiten NNB/NNP. Voordat we deze maatregelen uitvoeren, maken we eerst hydrologische berekeningen, die de komende tijd worden uitgevoerd.
In de hydrologische berekeningen kijken we naar het effect op de omgeving van zowel oppervlaktewater als grondwater. We kijken daarbij naar de omgeving binnen én buiten het projectgebied. Er wordt gekeken naar de uitstralingseffecten op kleine schaal (denk aan een aangrenzend perceel bij het verondiepen van een sloot) maar ook op grote schaal zoals de effecten op huizen en percelen van particulieren. Op basis van de hydrologische berekeningen bepalen we of we maatregelen aan de grotere beken en sloten uitvoeren. We bekijken daarbij ook of er compenserende maatregelen nodig zijn om schade door grondwateroverlast te voorkomen.
Gaat natuurontwikkeling een toename van wateroverlast voor bestaande woningen (kelders/kruipruimtes etc.) veroorzaken, met name in de wijk Hulst waar men de afgelopen jaren last had van wateroverlast?
Als het veel en lang regent, stijgt de grondwaterstand. Een hoge grondwaterstand kan leiden tot water in kelders en kruipruimtes. Na de vele regen in 2023 en 2024 zagen we het grondwater in Brabant heel lang heel hoog staan. Zelfs op hoge, meestal droge plekken. Dat is ongekend. Bij de helft van de peilbuizen stond grondwater op het maaiveld. En dat maandenlang, overal in het gebied.
Door de hoge grondwaterstanden was het Dommelgebied daarnaast ook extra gevoelig voor stortbuien: het water trok niet meer de bodem in en zorgde direct voor overlast. Gelukkig is de grondwaterstand in de meeste gebieden weer gezakt. Toch zijn er nog steeds gebieden waar het grondwater nog hoog staat. Op deze plekken zakt het water maar moeilijk de (diepere) bodem in.
Wij vinden het natuurlijk erg vervelend dat er zoveel mensen zijn die wateroverlast hadden door grondwater. Toch ben je als woningeigenaar zelf verantwoordelijk voor het waterdicht maken van je kelder of kruipruimte. Meer informatie hierover vind je op de website van Waterschap De Dommel: Natte kelder of kruipruimte: wat nu? | Waterschap De Dommel.
Voor de wateroverlast van de afgelopen jaren zijn de gemeente Geldrop-Mierlo en het waterschap De Dommel voornemens om samen te kijken naar de wateroverlast in de wijk Hulst. Dit valt buiten het project 'Dommeldal uit de Verf'. Bewoners worden hierover op de hoogte gebracht.
Binnen het project Dommeldal uit de Verf wordt er een afweging gemaakt of en waar in het gebied de natuur extra vernat kan worden. De hydrologische effecten worden onderzocht en in deze afweging meegenomen (zie de vraag hierboven). Uiteraard houden we de omwonenden hiervan op de hoogte.
Zijn er plannen om de effecten van verhoogde waterstanden te monitoren?
Monitoring van de hydrologische effecten maakt onderdeel uit van het project. Daarvoor gaan we binnen het projectgebied een monitoringsplan maken. Deze monitoring richt zich op grondwaterstanden en niet op oppervlaktewaterstanden.
Wat gaat het de vernatting doen met het recreatief gebruik van het gebied?
De beoogde maatregelen hebben vooral tot doel om de landschappelijke kwaliteit te versterken en de grondwaterstanden in de zomer minder te laten wegzakken. Hiermee wordt verdroging van zeldzame schraallanden voorkomen. In het najaar en de winter zal het gebied met name door regenval en hogere waterstanden in de Kleine Dommel nat blijven. Hierdoor zullen wandelpaden nat blijven en in periodes niet of slecht toegankelijk zijn. We verwachten dat dit door de beoogde inrichting niet verder zal verslechteren. Mocht dit wel het geval zijn, dan beoordelen we ná de inrichting waar en hoe paden moeten worden aangepast.
Wat kunnen jullie doen met ideeën voor wandelpaden, rondwandelingen en knuppelpaden om het gebied recreatief beter te verbinden?
Het aanleggen van knuppelbruggetjes of een vlonderpad vinden wij een goede maatregel op bestaande routes waar het grote delen van het jaar te nat is. In het project is momenteel geen budget beschikbaar voor recreatieve voorzieningen, enkel voor ecologische en hydrologische ingrepen. Maar, we zullen in de uiteindelijke inrichtingsplannen meenemen waar dit aan de orde is en hiervoor in overleg met omwonenden en de gemeente op zoek gaan naar financiering. Hierbij kijken we wel of nieuwe recreatieve voorzieningen niet zorgen voor aantasting van kwetsbare natuur.
Wat wordt er gedaan met de suggesties van inwoners? Zij kennen het gebied, hebben goede ideeën. Worden die nog meegenomen in de uitwerking van het plan?
We horen en verzamelen deze reacties zodat ze meegenomen kunnen worden richting het vervolg van het project. Denk hierbij aan de nog op te stellen vervolgonderzoeken als het gaat om reacties over bijvoorbeeld hydrologie, ecologie en cultuurhistorie. In het vervolg van het project kunnen en willen we de ideeën ook meenemen in de verder uitwerking van de inrichtingsplannen. Echter kunnen we niet aan alle maatregelen die als idee naar voren komen vervolg geven omdat daar in het project Dommeldal uit de Verf geen budget voor is, zoals voor recreatieve voorzieningen. Waar mogelijk zullen we dit in de uiteindelijke inrichtingsplannen meenemen en hiervoor in overleg met omwonenden en de gemeente op zoek gaan naar financiering.
Hoe en wanneer kunnen we reageren op deze plannen?
Reacties naar aanleiding van de informatieavond kunnen worden gestuurd naar dommeldal-uit-de-verf@brabantslandschap.nl. Indien van toepassing, nemen we de reacties mee in de vervolgstappen voor het project, zoals de verschillende onderzoeken die nog moeten worden uitgevoerd en de uitwerking van de inrichtingsplannen. Bezwaar maken tegen de inrichtingsplannen kan op een later moment. Het schetsontwerp wordt nu verder onderzocht en uitgewerkt. Vervolgens zullen voor diverse werkzaamheden vergunningen worden aangevraagd bij de desbetreffende gemeente en waterschap. Deze worden bekend gemaakt op gemeentelijke website en/of kranten. Daar is ook de bezwaarprocedure te vinden. Voorafgaand zullen we u informeren en op de hoogte houden over uitvoering van de maatregelen.
Hoe verhoudt het project zich tot andere plannen zoals de ontwikkelingen rond het hoogspanningsstation en het mogelijk afsluiten van de Urkhovenseweg?
Verkeersmaatregelen op wegen vormen geen onderdeel van het natuurproject Dommeldal uit de Verf. De verkeersmaatregelen op de Urkhovenseweg zijn gewenst en in beeld bij Gemeente Eindhoven. De uitbreiding van het hoogspanningsstation grenst aan het plangebied van Dommeldal uit de Verf. De uitbereiding van het hoogspanningsstation heeft haar eigen procedure. Het belemmert de natuurontwikkeling binnen het Natuurnetwerk Brabant waarschijnlijk niet. De projectpartners houden elkaar op de hoogte van deze ontwikkelingen als het gaat om de effecten van deze ontwikkelingen op de natuur.
Ik ben eigenaar van een perceel, kan ik de natuur ook zelf inrichten?
In Brabant kan iedereen die wil helpen met het realiseren van het natuurnetwerk, zich melden bij de werkeenheid van het Groen Ontwikkelfonds Brabant (GOB) via info@groenontwikkelfondsbrabant.nl. Het GOB ondersteunt projecten door te helpen bij het opstellen van een plan, te helpen met een financiële bijdrage voor aankoop of waardeverlies van grond en door bij te dragen aan de inrichtingskosten. We adviseren u graag hierin.
Wat kunnen we merken van de uitvoering van de maatregelen?
Over de exacte locaties en duur van mogelijke overlast ontvangt u later meer informatie als de maatregelen worden uitgevoerd. Om een idee te geven van de werkzaamheden verwijzen we naar de Loovelden, waar recent hydrologische maatregelen zijn uitgevoerd. Hieronder staan enkele foto's van dat project.
Aanplant houtsingel Loovelden
Gedempte sloot in de Loovelden