Boom-planten

De Gagel en De Hoeven - twee natuurgebieden bij Landgoed Tongelaar - liggen in het beekdal van de Raamvallei. Dit gebied maakt van oudsher deel uit van het overstromingsgebied van de Maas, daarnaast is het er erg nat door de aanwezigheid van kwelwater afkomstig van de Peelhorst. Dit bijzondere gebied kent een lange geschiedenis. 

Van ruige weide naar rijk blauwgrasland

Al in de prehistorie zagen jagers en verzamelaars de waarde van de omgeving van Kasteel Tongelaar. Lange tijd was het gebied een moeras, maar de hoger gelegen tongen boden mogelijkheden voor kampementen en later bewoning en landbouw. 

In de 13e eeuw vond grootschalige ontginning plaats. De percelen werden gebruikt als hooi- en weiland, dooraderd door kleine slootjes en omgeven door hagen-, elzen- of wilgensingels en eiken. Ten behoeve van de ontginning werden afwateringsystemen aangelegd. Zo werd het gebied langzaam ontwaterd. Goed voor de landbouw, maar nadelig voor de natuur. 

Ook nu nog is het een open gebied met akkers, graslanden en oude houtwallen. Deze landschappelijke afwisseling maakt dat vele soorten er goed gedijen. Maar zoals in veel gebieden vormen verdroging en stikstofdepositie grote knelpunten. De oorspronkelijk natte en zeer schrale hooilanden zijn grotendeels verloren gegaan. Brabants Landschap en partners realiseerden waardevolle natuur en een hogere biodiversiteit in dit gebied. Lees hieronder meer over de werkwijze en doelen.

  

Looptijd project

De werkzaamheden - uitgevoerd door aannemingsbedrijf Ploegam - zijn halverwege mei 2023 gestart. Van juni tot en met augustus is gewerkt aan de maaiveldverlaging, ook werden in deze periode de stuwen geplaatst. In september is het maaisel van blauwgraslanden uit de regio verspreid. De aanplant van houtwallen en nieuwe bomen werd uitgevoerd in november.

 

 

Tijdlijn

Kaarten Tongelaar
Werkwijze 

Uit bodemonderzoek blijkt dat de bodem in het gebied (zeer) ijzerrijk, licht tot matig kalkhoudend en goed gebufferd is: goede omstandigheden voor de ontwikkeling van blauwgrasland en dotterbloemhooiland. 

Om deze natuurtypen te realiseren wordt over een oppervlakte van 25 hectare maaiveldverlaging toegepast. Dit betekent dat de voedselrijke bovenlaag tot maximaal 40 centimeter diep wordt afgegraven tot de oorspronkelijke bodem. Hierdoor komt de grondwaterstand weer dichterbij de oppervlakte en kunnen diverse vegetatietypen ontstaan, zoals dotterbloemhooiland en blauwgrasland. In 2016 was er verspreid over Nederland nog slechts 30 hectare blauwgrasland over, terwijl dit type natuur belangrijk is voor veel verschillende plant- en diersoorten.

In De Gagel en De Hoeven richten we ons op de ontwikkeling van blauwgrasland, dotterbloemgrasland, vochtig hooiland en heischraalgrasland. We hopen dat dit gebied het thuis wordt van soorten als de blauwe knoop, Spaanse ruiter, echte koekoeksbloem, moeraswespenorchis, moerassprinkhaan en roodborsttapuit.

Naast maaiveldverlaging werken we aan het aanleggen van houtsingels, het opschonen en verondiepen van sloten en het plaatsen van stuwen om kwelwater vast te houden en overschot aan regenwater af te kunnen voeren. Ook zal er maaisel van blauwgraslanden uit de omgeving worden verspreid om de ontwikkeling van de gewenste vegetatie op gang te brengen.

 

Toekomstschets2 - Henriëtte Huijzer
Doelen

In het gebied De Gagel en De Hoeven willen we waardevolle natuur ontwikkelen door maaiveldverlaging, en het mozaïek van blauwgraslanden en dotterbloemhooilanden herstellen.

In De Gagel blijft het kleinschalige karakter met houtwallen, bosjes en sloten behouden. De verruigde weides worden bloemrijke blauwgraslanden. Binnen De Hoeven wordt een oude stroomgeul van de Maas weer meer zichtbaar. Verder ontwikkelt hier blauwgrasland, met daaromheen schralere en drogere vegetaties, afgewisseld met bosjes. 

Deze maatregelen sluiten aan bij de Maatregelenkaart Biodiversiteit en Leefgebieden van de provincie Noord-Brabant voor 'het verbeteren van hydrologie, herstel kwel en verhogen grondwaterstanden en duur van hogere grondwaterstanden'. 

Het gehele gebied wordt een combinatie van vochtig hooiland, kruiden- en faunarijk grasland, rivier- en beekbegeleidend bos, houtwallen en -singels en ruigteveld, met een grote focus op vochtig hooiland. Het project verbetert zo het leefgebied van verschillende kwetsbare Rode Lijst-soorten en vele andere soorten, waaronder de Spaanse ruiter, blauwe knoop en moeraswespenorchis.

Illustraties links: Henriëtte Huijzer 

Meer informatie

Gijs Looijen - Roel Diepstraten
Gijs Looijen
Beheerder

Doelsoorten

Partners

Ook interessant

Cookies

Brabants Landschap gebruikt cookies om bijvoorbeeld de website te verbeteren en te analyseren, voor social media en om ervoor te zorgen dat je relevante content te zien krijgt. Als je meer wil weten over deze cookies, raadpleeg onze Cookie policy. Bij akkoord op deze cookie policy geef je Brabants Landschap toestemming voor het gebruik van optimale cookies op onze website. Klik op “Instellingen aanpassen” om je voorkeuren te wijzigen. Als je meer wil weten over hoe wij omgaan met je persoonsgegevens, raadpleeg dan onze Privacyverklaring

Cookies accepteren Instellingen aanpassen