Water stroomt, planten verspreiden zich en dieren trekken van het ene gebied naar het andere. Eigendomsgrenzen spelen daarbij geen rol. Toch liggen natuurgebieden in Brabant soms verdeeld over verschillende eigenaren. Door grond slim te ruilen, brengen de partners gebieden die ecologisch, landschappelijk, hydrologisch of geologisch bij elkaar horen weer samen. Zo ontstaat meer ruimte voor natuurlijke processen en een samenhangend landschap.

"Een ree weet niet waar het ene natuurgebied ophoudt en het andere begint. Een beek trekt zich niets aan van een eigendomsgrens. Voor de natuur bestaat het landschap uit één geheel. Door grond slimmer bij elkaar te brengen, laten wij dat landschap weer als één geheel functioneren. Daar doen we het uiteindelijk voor: dat planten en dieren de ruimte krijgen die ze nodig hebben en dat natuurlijke processen weer de ruimte krijgen," vertelt Ger van der Oetelaar, voormalig medewerker van ARK Rewilding Nederland en initiatiefnemer van de samenwerking.

Van ambitie naar concrete grondruilen

De vijf partners werken al enkele jaren samen aan een Brabantbrede aanpak voor natuurgrondruil. Ze brachten de afgelopen tijd verschillende ruilmogelijkheden in kaart. Met de intentieovereenkomst leggen zij hun gezamenlijke ambitie en werkwijze vast. Dat vormt de basis om de plannen uit te werken tot concrete ruilingen tussen grondeigenaren.

Bij elke ruiling zoeken de partners naar de meest logische verdeling van gebied en hectares binnen Noord-Brabant. Een ruiling hoeft daarbij niet exact in hectares of euro's in balans te zijn. Belangrijker is dat de uitkomst bijdraagt aan een betere inrichting en beter beheer van natuurgebieden. Ook particuliere grondeigenaren kunnen meedoen aan een ruiling. Brabants Particulier Grondbezit bemiddelt hierbij tussen de terreinbeherende organisaties en particuliere eigenaren en hun rentmeesters.

Zorgvuldig proces in vier tranches

Het ruilen van de gronden gebeurt stap voor stap en duurt naar verwachting zo'n vijf jaar. Jan Fenten, voormalig programmamanager bij Staatsbosbeheer en vanaf het begin betrokken bij de gesprekken, licht de aanpak toe: "Een dezer dagen verschijnt alle informatie op het biedboek. We willen alles zo transparant mogelijk doen. Al hebben we hier niet te maken met aan- of verkopen, maar met het ruilen van gronden. Het kan zijn dat andere partners hierop mee willen liften. Grondeigenaren, ondernemers of organisaties die grond te ruilen hebben, kunnen zich bij ons melden."

De partners knippen het proces op in vier tranches. De eerste akte komt eind 2027 online. Zorgvuldigheid staat daarbij voorop, vertelt Fenten:  "Er is geen notaris die dit binnen een jaar kan begeleiden. Daarom trekken we er een lange periode voor uit. Er zitten ook stukken grond tussen die al heel lang in beheer zijn van een partner. Het is fijn om omwonenden en pachters hierin mee te nemen. We hebben nog niet alle details rond. Zodra er meer bekend is, laten we dat weten."

Belangrijke stap voor natuur in Brabant

Joris Hogenboom, directeur bij Brabants Landschap, is blij met de samenwerking: “Het is best uniek wat we hier doen. Met deze intentieovereenkomst zetten we een belangrijke stap om de natuur in Brabant te versterken. De komende tijd werken wij de eerste grondruilen verder uit. Zo kunnen we samen nog beter zorgen voor het beheer van samenhangende en robuuste natuurgebieden in Noord-Brabant.”

De intentieovereenkomst werd ondertekend tijdens het symposium Groene Verbindingen, dat Staatsbosbeheer en de provincie Noord-Brabant organiseerden op het provinciehuis in Den Bosch.

Meer weten?

Alle informatie vind je op Brabantse natuurgrondruil criteria te Noord-Brabant.